AuDHD

AuDHD - popularne, slangowe określenie na jednoczesne występowanie u jednej osoby cech spektrum autyzmu i ADHD. Z uwagi na przenikanie się cech, AuDHD jest uważane czasem za zupełnie odrębną diagnozę - bo funkcjonowanie osób z AuDHD jest pełne wewnętrznych sprzeczności.

Przez wiele dekad sądzono, że te dwa profile są sobie przeciwstawne i nie mogą występować razem, nawet w amerykańskiej klasyfikacji DSM-IV był wyraźny zakaz stawiania tych dwóch diagnoz jednej osobie jako "sprzecznych". Jednak w nowszych badaniach okazało się, że te diagnozy nie tylko mogą występować razem, ale też jest to wręcz norma - współczesne badania wykazują, że 50~78% osób ze spektrum autyzmu ma też ADHD, co czyni z AuDHD dominujący wariant w spektrum autyzmu.

AuDHD jest dość trudne w diagnozowaniu. Cechy jednego komponentu potrafią skutecznie maskować drugi. Przykładowo, impulsywność i chaos ADHD mogą być zewnętrznie tłumione przez sztywne reguły autystyczne. W efekcie taka osoba przez długi czas może uchodzić za neurotypową, ponosząc przy tym ogromny koszt psychiczny, co często prowadzi do późnej diagnozy w wieku dorosłym.

Wewnętrzne konflikty

AuDHD nie stanowi zwykłego połączenia cech autyzmu i ADHD, lecz tworzy unikalną konfigurację neurologiczną, która w codziennym życiu generuje stałe sprzeczności wewnętrzne. Układ nerwowy osoby z AuDHD funkcjonuje w stanie ciągłego tarcia między dwoma przeciwstawnymi potrzebami:

• Komponent autystyczny dąży do rutyny, przewidywalności, powtarzalności, stałości otoczenia oraz ochrony przed nadmiarem bodźców.
• Komponent ADHD (w zależności od podtypu) przejawia się albo jako chroniczny deficyt dopaminy i poszukiwanie nowości (podtyp hiperaktywny/impulsywny), albo jako głębokie dysfunkcje pamięci roboczej i trudności z utrzymaniem ciągłości uwagi (podtyp nieuważny).

U różnych osób z AuDHD te cechy łączą się w różnych proporcjach, przez co trudno opisać jednoznacznie funkcjonowanie osób z AuDHD, bo na przykład:

• jedna osoba (z przeważającym komponentem ADHD) może często doświadczać szybkiego przebodźcowania z powodu podejmowania działań mających zaspokoić potrzebę nowości (ADHD), co natychmiast wywołuje u niej przeciążenie sensoryczne.
• inna osoba (z przeważającym komponentem ASD) może zaspokajać potrzebę nowości poprzez np. czytanie dużej ilości książek, w kontrolowanym i bezpiecznym środowisku swojego domu.

Innym przykładem może być planowanie:

• osoba z przewagą impulsywnego ADHD potrafi spędzić wiele godzin na tworzeniu perfekcyjnego, szczegółowego planu, po czym nie jest w stanie go wdrożyć, ponieważ plan staje się rutyną i natychmiast ją nudzi.
• osoba z przewagą ASD tak samo potrafi spędzić wiele godzin na układaniu planu, a potem metodycznie go zrealizuje - chyba że z powodu deficytu uwagi np. zapomni o jakiejś istotnej części planu (takie typowe sytuacje "po co ja przyszedłem do kuchni?"). Dla osoby z "nieuważnym" podtypem ADHD autystyczne planowanie i rutyny są też swego rodzaju wspomagaczem pamięci, pomagającym zorganizować dzień pomimo rozpraszania się.